Trong dòng chảy hội nhập kinh tế toàn cầu, việc tìm kiếm những mô hình phát triển đột phá là yêu cầu cấp thiết để các địa phương bứt tốc. Mới đây, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hưng Yên đã chính thức thông qua Đề án thành lập Khu kinh tế tự do (KKT tự do) với quy mô và tổng vốn đầu tư “khủng”. Sự kiện này không chỉ mở ra một trang mới cho tỉnh Hưng Yên mà còn hứa hẹn tạo nên một cực tăng trưởng năng động, cạnh tranh sòng phẳng với các khu vực kinh tế tự do hàng đầu trong khu vực và quốc tế.
Quy hoạch không gian và hạ tầng “khủng” của KKT tự do Hưng Yên
Khu kinh tế tự do Hưng Yên được định vị là một không gian kinh tế mở, vượt ra ngoài những tư duy phát triển truyền thống. Điểm nhấn lớn nhất của đề án chính là quy hoạch không gian mang tính chiến lược và tầm nhìn dài hạn.
Diện tích cùng phạm vi nghiên cứu của đề án
Theo đề án, KKT tự do Hưng Yên có diện tích nghiên cứu hiện tại khoảng 30.583 ha. Tuy nhiên, tham vọng của tỉnh không dừng lại ở con số này. Tỉnh đang nghiên cứu mở rộng thêm khoảng 13.000 ha về phía Tây để tăng cường khả năng kết nối với các hành lang kinh tế nội địa và vùng thủ đô. Việc mở rộng diện tích giúp tạo ra một quỹ đất đủ lớn để tiếp nhận các siêu dự án công nghiệp và dịch vụ quy mô toàn cầu.
Chiến lược lấn biển phía Đông
Một trong những bước đi táo bạo nhất trong đề án là kế hoạch thực hiện lấn biển phía Đông với diện tích khoảng 17.000 ha. Đây là một bước đột phá về tư duy không gian, biến một tỉnh vốn không có thế mạnh trực diện về biển trở thành một trung tâm kinh tế biển tiềm năng. Việc lấn biển không chỉ tạo thêm quỹ đất sạch mà còn mở ra cơ hội xây dựng các tổ hợp cảng biển hiện đại, các khu đô thị nghỉ dưỡng cao cấp và trung tâm logistics tầm cỡ.
Ba vùng chức năng cốt lõi
Để đảm bảo hiệu quả vận hành, KKT tự do được chia thành 3 vùng phát triển chức năng rõ rệt. Cách phân chia này giúp tối ưu hóa việc bố trí hạ tầng kỹ thuật, từ hệ thống giao thông đến lưới điện và xử lý chất thải, đồng thời tạo ra sự liên kết chặt chẽ giữa các khu vực sản xuất, nghiên cứu và dịch vụ.
Trụ cột phát triển – Công nghệ cao, Năng lượng mới và Logistics
Khác với các khu công nghiệp truyền thống vốn tập trung vào gia công hoặc thâm dụng lao động, KKT tự do Hưng Yên xác định rõ ba trụ cột phát triển dựa trên giá trị gia tăng lớn và công nghệ hiện đại.
Trung tâm R&D nghiên cứu và ứng dụng công nghệ hiện đại
Định hướng của tỉnh là thu hút các tập đoàn công nghệ lớn nằm trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Mục tiêu là xây dựng các trung tâm R&D (Nghiên cứu và Phát triển), các nhà máy sản xuất linh kiện bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết bị điện tử thông minh. KKT tự do sẽ là nơi ươm mầm cho những giải pháp công nghệ mới, đóng góp vào công cuộc chuyển đổi số của quốc gia.
Tiên phong năng lượng mới
Hưng Yên đặt kỳ vọng trở thành trung tâm năng lượng của khu vực thông qua việc phát triển các dự án năng lượng sạch và năng lượng mới. Điều này không chỉ giúp đảm bảo an ninh năng lượng cho sản xuất trong khu vực mà còn đáp ứng các tiêu chuẩn về sản xuất xanh (Net Zero) mà các nhà đầu tư quốc tế đang đặc biệt quan tâm.
Hạ tầng logistics đồng bộ
Với hệ thống cảng biển lấn biển, sân bay (trong lộ trình quy hoạch) và mạng lưới giao thông liên vùng, KKT tự do sẽ trở thành một “hub” logistics quan trọng. Dịch vụ logistics tại đây sẽ là cầu nối đưa hàng hóa từ các nhà máy công nghệ cao vươn ra thị trường quốc tế một cách nhanh chóng và tối ưu nhất về chi phí.
31 cơ chế đặc thù – “Nam châm” thu hút nhà đầu tư chiến lược
Để một Khu kinh tế tự do thực sự có sức sống, cơ chế chính sách quan trọng hơn cả hạ tầng vật chất. Ông Lê Quang Hòa, Phó chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên, cho biết tỉnh đã đề xuất 12 nhóm với 31 cơ chế, chính sách đặc thù để tạo ra môi trường kinh doanh “siêu hấp dẫn”.
Kế thừa và Đột phá
Trong số 31 chính sách này, có 18 chính sách là những ưu đãi tốt nhất đang được áp dụng tại các khu kinh tế hàng đầu Việt Nam. Đặc biệt, có 13 chính sách được thiết kế mang tính đột phá theo các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe nhất. Những cơ chế này nhằm giải quyết triệt để các rào cản về thủ tục hành chính, quản lý lao động ngoại quốc và lưu chuyển dòng vốn.
Bốn nguyên tắc thiết kế chính sách cốt lõi
Hưng Yên xác định việc thiết kế chính sách dựa trên các nguyên tắc hiện đại:
- Không tập trung vào ưu đãi thuế, phí: Thay vì cạnh tranh bằng việc miễn giảm thuế truyền thống, tỉnh tập trung vào hiệu quả vận hành.
- Môi trường kinh doanh hấp dẫn: Tạo ra sự thông thoáng, minh bạch và tính dự báo cao cho nhà đầu tư.
- Khả năng cạnh tranh quốc tế: Chính sách tại Hưng Yên phải tương đương hoặc tốt hơn các đặc khu tại Singapore, Dubai hay Thâm Quyến.
- Nhà đầu tư là trung tâm: Lấy nhu cầu thực tế và những rào cản của doanh nghiệp làm điểm tựa để thiết kế cơ chế hành chính.
Lộ trình phát triển 25 năm (2025 – 2050)
Siêu dự án với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 463.000 tỷ đồng (18 tỷ USD) được triển khai theo một lộ trình bài bản, chia làm 3 giai đoạn chiến lược.
Giai đoạn 1 (2025-2030)
Đây là giai đoạn “xây móng”. Trọng tâm sẽ là hoàn thiện quy hoạch chi tiết, đầu tư hệ thống hạ tầng khung như các trục giao thông chính và hạ tầng năng lượng. Đồng thời, tỉnh sẽ thực hiện thí điểm các chính sách đặc thù đã được phê duyệt để kiểm chứng hiệu quả thực tế và điều chỉnh kịp thời.
Giai đoạn 2 (2030-2040)
Giai đoạn “cất cánh” tập trung vào việc thu hút các nhà đầu tư chiến lược – những “đại bàng” trong ngành công nghệ cao. Song song đó, quy mô KKT tự do sẽ được mở rộng mạnh mẽ theo quy hoạch, đặc biệt là các dự án lấn biển quy mô lớn để hình thành bộ khung cảng biển và dịch vụ logistics.
Giai đoạn 3 (2040-2050)
Đây là giai đoạn “vươn tầm”. Hưng Yên sẽ hoàn thiện toàn bộ hệ sinh thái kinh tế tự do, từ công nghiệp, nghiên cứu đến đô thị nghỉ dưỡng cao cấp. Lúc này, KKT tự do Hưng Yên không chỉ đóng góp cho ngân sách địa phương mà còn trở thành thực thể kinh tế có khả năng cạnh tranh sòng phẳng trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
Kết luận
Thành lập Khu kinh tế tự do là một quyết sách mang tính lịch sử, thể hiện khát vọng vươn mình ra biển lớn của tỉnh Hưng Yên. Với tổng vốn đầu tư 18 tỷ USD và những cơ chế đột phá chưa từng có tiền lệ, dự án được kỳ vọng sẽ trở thành “đầu tàu” dẫn dắt kinh tế tỉnh phát triển nhanh và bền vững. Như Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hữu Nghĩa đã nhận định, đây chính là nền tảng để Hưng Yên trở thành tỉnh công nghiệp hiện đại, trung tâm năng lượng và kinh tế biển của khu vực, đóng góp quan trọng vào sự thịnh vượng chung của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
