Sự kiện Mỹ dẫn đầu chiến dịch phong tỏa eo biển Hormuz đã trở thành tâm điểm trong quan hệ quốc tế. Đáng chú ý nhất là sự rạn nứt hiếm thấy trong liên minh truyền thống giữa Washington và London. Việc Anh từ chối tham gia kế hoạch của Tổng thống Donald Trump không chỉ là một quyết định ngoại giao mà còn là một bài toán kinh tế mang tính sống còn.
Sự rạn nứt trong liên minh Anh – Mỹ
Trong lịch sử, Anh luôn là đồng minh trung thành nhất của Mỹ trong các chiến dịch quân sự tại Trung Đông. Tuy nhiên, khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ cùng một số quốc gia sẽ phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới, London đã chọn một lối đi riêng.
Sự kỳ vọng của Washington về một mặt trận thống nhất đã vấp phải gáo nước lạnh từ Sky News, khi hãng tin này dẫn lời phát ngôn viên Chính phủ Anh khẳng định nước này sẽ không tham gia vào chiến dịch phong tỏa. Động thái này cho thấy một sự thay đổi lớn trong tư duy chiến lược của Anh, nơi lợi ích quốc gia và sự ổn định kinh tế đang được đặt lên trên nghĩa vụ đồng minh.
Quan điểm của Chính phủ Anh – Ưu tiên kinh tế và tự do hàng hải
Lý do đằng sau sự khước từ của Anh không nằm ở sự thiếu hụt năng lực quân sự mà xuất phát từ những lo ngại sâu sắc về hệ lụy kinh tế.
Tự do hàng hải là mạch máu của kinh tế toàn cầu
Phát ngôn viên Chính phủ Anh nhấn mạnh rằng việc duy trì mở cửa eo biển Hormuz là điều “vô cùng cần thiết” để hỗ trợ nền kinh tế. Với tư cách là một quốc gia đảo phụ thuộc nhiều vào giao thương, Anh hiểu rằng bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây cũng sẽ gây ra hiệu ứng domino tiêu cực đến chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bài toán chi phí sinh hoạt trong nước
London lo ngại một cuộc phong tỏa sẽ ngay lập tức đẩy giá năng lượng và hàng hóa lên cao. Trong bối cảnh lạm phát vẫn là nỗi lo thường trực, việc tham gia vào một chiến dịch quân sự có thể làm trầm trọng thêm chi phí sinh hoạt của người dân là điều mà Chính phủ Anh muốn tránh bằng mọi giá.
Phản đối việc thu phí qua tuyến đường thủy quốc tế
Anh khẳng định lập trường cứng rắn rằng việc áp đặt bất kỳ loại phí hoặc hạn chế phi lý nào khi đi qua eo biển là không thể chấp nhận được. Điều này bảo vệ nguyên tắc tự do lưu thông hàng hải mà Anh đã theo đuổi từ lâu.
Kế hoạch liên minh bảo vệ hàng hải thay thế
Thay vì ủng hộ hành động phong tỏa đơn phương, Anh đang khẩn trương phối hợp với Pháp và các đối tác khác để thành lập một liên minh rộng lớn hơn. Mục tiêu của liên minh này là bảo vệ tàu thuyền di chuyển an toàn thay vì thực hiện các hành động bao vây quân sự gây hấn.
Phản ứng từ đồng minh và cuộc chiến đơn phương của Mỹ
Không chỉ Anh, nhiều đồng minh khác của Mỹ cũng bày tỏ sự ngỡ ngàng và thận trọng trước cách tiếp cận mang tính áp đặt của Washington.
Australia chỉ trích sự kế hoạch của Washington
Thủ tướng Australia – Anthony Albanese đã cho biết nước này chưa nhận được bất cứ đề nghị chính thức nào. Ông nhấn mạnh rằng Mỹ đã đưa ra thông báo một cách đột ngột và đơn phương, khiến các đối tác thân cận không kịp chuẩn bị hoặc có tiếng nói chung trong vấn đề này.
Mâu thuẫn trong các thông cáo quân sự về tàu quét mìn
Mặc dù ông Trump tuyên bố Anh đang điều tàu quét mìn để hỗ trợ rà phá thủy lôi, nhưng phía London vẫn giữ một khoảng cách rõ rệt. Anh sở hữu hệ thống rà phá thủy lôi hiện đại trong khu vực, nhưng họ khẳng định mục tiêu duy nhất là giữ cho tuyến đường thủy an toàn cho tất cả mọi người, không phải để phục vụ lệnh phong tỏa.
Áp lực từ Tổng thống Trump lên các đồng minh
Trước sự thờ ơ của các đối tác, Tổng thống Trump đã không ngần ngại chỉ trích sự chậm trễ của các nước trong việc hỗ trợ chiến dịch quân sự nhắm vào Iran. Sự thiếu đồng bộ này đang tạo ra một kịch bản rạn nứt sâu sắc trong khối NATO và các liên minh quân sự truyền thống của Mỹ tại Trung Đông.
Hệ lụy kinh tế – Cú sốc năng lượng và lạm phát toàn cầu
Các chuyên gia kinh tế đã đưa ra những cảnh báo u ám về tương lai của thị trường năng lượng nếu lệnh phong tỏa được thực thi triệt để.
Kịch bản thâm hụt 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày
Bà Karen Young, chuyên gia tại Đại học Columbia, nhận định rằng thế giới đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trầm trọng. Ngay cả khi phong tỏa được thực hiện, thị trường vẫn sẽ thâm hụt khoảng 7 triệu thùng dầu thô và 4 triệu thùng sản phẩm dầu mỏ khác mỗi ngày.
Dự báo giá dầu duy trì ở mức cao đến hết năm 2026
Theo đánh giá, ngay cả khi xung đột kết thúc sớm, việc tái thiết hạ tầng và mở lại eo biển sẽ mất rất nhiều thời gian. Chuyên gia dự báo từ nay đến cuối năm 2026, giá dầu khó có thể giảm sâu, tạo ra một giai đoạn năng lượng đắt đỏ kéo dài kỷ lục.
Tác động dây chuyền từ nhiên liệu đến thực phẩm
Giá dầu tăng cao trực tiếp đẩy chi phí phân bón và bao bì thực phẩm lên mức mới. Điều này sẽ gây ra những ảnh hưởng dây chuyền đến giá lương thực và các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt trên quy mô toàn thế giới.
Kết luận
Quyết định của Anh cho thấy ngay cả những đồng minh thân cận nhất của Washington cũng không thể nhắm mắt làm ngơ trước những rủi ro kinh tế quá lớn. Giữa một bên là lòng trung thành chính trị và một bên là sự ổn định của thị trường năng lượng toàn cầu, Anh đã chọn con đường ngoại giao đa phương để tìm kiếm giải pháp an toàn hơn cho eo biển Hormuz. Tương lai của khu vực này vẫn còn bỏ ngỏ, nhưng rõ ràng, những bước đi mang tính áp đặt sẽ khó có thể nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong một thế giới đầy biến động như hiện nay.
